Het jaarwiel is voor mij geen concept, maar een manier van leven en werken. Het helpt me herinneren dat wij als mens onderdeel zijn van de natuur, het helpt me herinneren dat alles in fasen gaat en dat elke fase een functie heeft. Alles in de natuur beweegt in cycli: groei en rust, naar buiten keren en weer naar binnen. En precies die beweging zie ik ook terug in ons lichaam, ons zenuwstelsel, onze ademhaling en onze energie.

In deze blog neem ik je mee in waarom ik werk met het jaarwiel en waarom dit zo’n krachtige basis vormt voor ademwerk, stressregulatie, hormonale balans en het leven van het leven. 

We zijn cyclische wezens

Onze maatschappij is ingericht op doorgaan, presteren en altijd ‘aan’ staan. Het liefst het hele jaar door op hetzelfde niveau. Alsof we ons altijd bevinden in een fase van groei, de lente, of een fase van bloei, de zomer. En als dat niet zo is, als we behoefte hebben aan rust bijvoorbeeld, dan lijkt het wel alsof er iets ‘mis’ is, dan gaan we zoeken naar een oorzaak van onze vermoeidheid of we zoeken naar een ‘oplossing’. Alsof rusten, ziek zijn, pas op de plaats of simpelweg een fase van stilstand ‘niet goed genoeg’ is. Maar dat is niet hoe de natuur werkt en ook niet hoe ons lichaam werkt of hoe we ons lichamelijk functioneren mogen benaderen. 

Als we kijken naar de seizoenen zien we een duidelijke beweging:

• Lente: groei, nieuwe energie, expansie
• Zomer: bloei, actie, expressie
• Herfst: loslaten, vertragen, oogsten
• Winter: rust, verstilling, herstel

Ons lichaam volgt precies deze principes. Denk aan je energieniveau, je focus, je behoefte aan sociaal contact of juist stilte. Wanneer we deze natuurlijke ritmes negeren, ontstaat er frictie. En die frictie zie je terug in klachten als stress, vermoeidheid, hormonale disbalans, slecht slapen en een ontregeld zenuwstelsel.

Cycli als cirkels en spiralen

Alles in het leven beweegt in cycli. In de natuur zien we dit in de seizoenen, in dag en nacht, in eb en vloed. Maar diezelfde cyclische beweging leeft ook in ons.

In je lichaam; denk aan de menstruatiecyclus, met fasen van opbouw, bloei, loslaten en rust. 

In je leven; als kind, jongvolwassene, ouder wordend mens, met telkens nieuwe thema’s, lessen en transities. 

En ook in je werk; periodes van creëren en zichtbaar zijn, afgewisseld met fases van integratie, heroriëntatie en soms zelfs het loslaten van wat niet meer klopt.

Deze cycli bewegen als spiralen door je lijf en je leven. We komen thema’s vaker tegen, maar nooit op exact dezelfde plek. Elke ronde brengt verdieping, wijsheid en verfijning. Steeds opnieuw bewegen we door fasen van opbouw, bloei, oogsten, verval en sterven en daarna weer een nieuw begin. Denk hierbij ook aan de archetypische vrouwelijke fasen: het meisje (maiden), de moeder (mother), de wijze vrouw (maga) en de oude wijze vrouw(crone).

Praktisch betekent dit dat we in ons werk en leven kunnen leren herkennen in welke fase we ons bevinden: wanneer het tijd is om te experimenteren en leren (het meisje), te creëren en verzorgen (de moeder), te oogsten en wijsheid te integreren (de wijze vrouw) of los te laten en te reflecteren (de oude wijze). Door hier bewust op af te stemmen, kun je je energie en ademwerk daarop aanpassen, en zo meer in harmonie met je natuurlijke ritme leven.

In onze cultuur is er weinig ruimte voor verval en sterven. Toch zijn dit essentiële fases. Zonder loslaten geen vernieuwing. Zonder stilte geen echte groei. Het jaarwiel herinnert ons eraan dat ook deze fases betekenisvol en nodig zijn.

Door te werken met het jaarwiel nodig ik mensen uit om hun leven niet langer te benaderen als iets wat ‘af’ moet, maar als een voortdurende beweging van worden, laten gaan en opnieuw beginnen.

Het jaarwiel en het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel is continu op zoek naar balans (homeostase). Daarvoor heeft het afwisseling nodig tussen activatie en herstel. Precies dat wat de seizoenen ons laten zien.

In de zomer is er meer ruimte voor sympathische activatie: doen, bewegen, ondernemen. In de winter vraagt het lichaam juist om parasympathische dominantie: rust, vertraging, naar binnen keren.

Wanneer we het hele jaar in ‘zomerstand’ leven, raakt het zenuwstelsel overbelast. Ademhaling wordt oppervlakkiger, het lichaam blijft alert en herstel blijft uit. Door te werken met het jaarwiel kunnen we het zenuwstelsel weer leren meebewegen in plaats van vechten tegen wat er is.

Ademwerk als brug tussen natuur en lichaam

De adem is voor mij de meest directe ingang om weer in contact te komen met deze natuurlijke ritmes. Onze adem verandert vanzelf met de seizoenen:

• In actieve fases ademen we vaak sneller en hoger
• In rustfases zakt de adem dieper en wordt hij trager

In mijn werk gebruik ik het jaarwiel om bewust te worden:

• Wanneer het tijd is om energie te opbouwen
• Wanneer het tijd is om te vertragen en herstellen
• Welke vorm van ademwerk past bij dit moment

Niet elke ademtechniek is altijd passend. Wat je nodig hebt in de winter, is iets heel anders dan wat je ondersteunt in de lente. Het jaarwiel geeft daarin richting en zachtheid.

Vrouwen, hormonen en het jaarwiel

Voor vrouwen is werken met cycli misschien nog wel essentiëler. Naast de seizoenen bewegen we ook door onze menstruatiecyclus heen, een innerlijk jaarwiel op zichzelf.

Wanneer je leert leven en ademen in afstemming met deze cycli:

• Ontstaat er meer zelfcompassie
• Vermindert de strijd met je lichaam
• Worden stress- en hormoonklachten vaak minder intens

Het jaarwiel nodigt uit om te luisteren in plaats van te forceren. Om te voelen waar je bent, in plaats van waar je ‘zou moeten zijn’.

Van controle naar vertrouwen

Voor mij persoonlijk heeft het werken met het jaarwiel veel veranderd. Het hielp me loskomen van het idee dat ik altijd ‘aan’ moest staan en altijd hetzelfde moest kunnen geven. Juist door te vertragen, te voelen en ruimte te maken voor rust, verdween spanning uit mijn lichaam.

Het jaarwiel herinnert ons eraan dat:

• Fasen van rust essentieel zijn
• Vertraging onderdeel is van groei
• Herstel net zo belangrijk is als actie

Leven en werken in afstemming

In mijn sessies, trajecten en workshops is het jaarwiel een zachte, maar krachtige leidraad. Niet als vast systeem, maar als uitnodiging om opnieuw te leren afstemmen op je lichaam, je adem en je natuurlijke ritme.

Want wanneer je leeft in verbinding met de seizoenen – buiten én binnen – ontstaat er ruimte. Ruimte om te ademen. Ruimte om te voelen. Ruimte om echt te herstellen.

Wil je ervaren wat werken met het jaarwiel en ademwerk voor jou kan betekenen? Dan nodig ik je uit om te vertragen en te luisteren naar wat jouw lichaam je al vertelt.