Over vertragen in de herfst, de tussentijd en alles voelen zonder oordeel

Buiten laten de bomen los. Ik kijk ernaar terwijl ik dit schrijf. Bladeren verkleuren, waaien weg, en de takken blijven kaal achter. Er is geen boom die zich daarvoor schaamt. Geen boom die denkt: ik zou nu toch echt moeten groeien en bloeien.

Wij doen dat wel. Wij kijken naar onszelf in een periode van verdriet, van moeheid, van niet-weten, en we vinden dat er iets mis is. Dat we te langzaam zijn. Te gevoelig. Dat we er sneller doorheen moeten.

Ik wil je vandaag meenemen in waarom ik zo diep geloof in voelen, in aanwezig zijn in je lijf. Niet alleen het fijne voelen, maar alles. Het licht en het donker.

We willen alleen maar zomer

In onze tijd draait bijna alles om groei en bloei. Meer doen, meer worden, beter, productiever, positiever. Het is alsof we hebben besloten dat het leven alleen uit lente en zomer mag bestaan.

Maar zo werkt het leven niet. Zo werkt niets wat leeft.

Wat in de zomer uitbundig groeit, trekt zich in de herfst terug. De winter is stil. Daar, onder de grond, in het donker, gebeurt iets wat we van buitenaf niet zien: de aarde rust, het zaad wacht, er wordt kracht verzameld voor wat straks komt. Zonder die stilte geen lente. Zonder die lente geen zomer.

Wie alleen het licht wil, ontneemt zichzelf de bodem waaruit alles groeit.

Het kantelpunt: de tussentijd

Tussen loslaten en nieuw leven ligt een plek die ik graag de tussenruimte noem. De liminale ruimte. Het is het stuk dat niet meer is wat het was, en nog niet is wat het wordt.

De herfst is een en al tussenruimte. De bladeren zijn nog niet allemaal gevallen, de winter is nog niet begonnen. Alles is in beweging, en niets is nog af.

In ons eigen leven kennen we die plekken ook. Een kind dat je steeds minder nodig heeft. Een lichaam dat verandert. Een relatie, een baan, een rol die niet meer past, terwijl je nog niet weet wat er voor in de plaats komt. Een verlangen dat zich blijft melden, zonder dat je weet waarheen het wijst.

Het is precies in die tussentijd dat we het liefst willen versnellen. Een plan maken. Een oplossing vinden. Iets doen, zodat we het niet hoeven te voelen.

Maar de tussenruimte is geen wachtkamer. Het is een plek waar iets in je wordt gevormd. Als je er blijft, kun je ontdekken wat er echt toe doet.

Vroeger vierden we het donker

Vroegere culturen wisten dit. Zij vierden het donker. Met vuren, met lichtjes in de langste nachten, met rituelen rond afscheid en sterven. Het feest van lichtjes rond kerst heeft zijn wortels in dat oude weten: juist als het donkerst is, steken we samen een licht aan.

En dan is er Samhain. Voor de Kelten was dat het begin van het nieuwe jaar. Het nieuwe jaar begon niet in het licht, maar in het donker. Niet met een knalfeest, maar met stilstaan bij wat voorbij is. Overledenen werden herdacht, de grens tussen de werelden werd dun gevoeld, en de dood hoorde er gewoon bij. Er was ruimte voor rouw én voor viering.

Vandaag is daar Halloween van geworden: verkleedpartijen en snoep. Ik gun iedereen die lol. Maar ik merk ook hoeveel we zijn kwijtgeraakt. We hebben geleerd om de dood, het verlies en alles wat zwaar is, weg te stoppen. Alsof het niet bij het leven hoort.

Terwijl het er het begin van is.

Wat we hebben geleerd weg te drukken

We hebben ook geleerd om onze eigen donkere kanten weg te drukken. Rouw. Woede. Verdriet. Angst. Jaloezie. We noemen ze negatief en proberen ze te vermijden, te verklaren of te overschreeuwen met drukte, met een lijstje, met nog één taak. Of we oordelen: waarom ben ik hier zo emotioneel over? Ik zou dankbaar moeten zijn. Ik moet hier niet zo lang in blijven hangen.

Maar een gevoel dat je wegduwt, verdwijnt niet. Het gaat naar je lichaam. Het wordt een gespannen kaak, een knoop in je buik, een vermoeidheid die geen slaap oplost. En er is nog iets wat we zelden zien: wie haar verdriet wegdrukt, drukt vaak ook haar vreugde een beetje weg. Je kunt je gevoel niet selectief dempen. Als je het donker buitensluit, ontvang je het licht ook maar half.

Daarom geloof ik dat er geen goede en slechte emoties zijn. Er zijn gevoelens die je gewend bent te verwelkomen en gevoelens die je hebt leren vrezen. Ze vertellen allemaal iets. In verdriet voel je hoeveel je van iemand houdt. In woede merk je waar je grens ligt. In gemis wordt zichtbaar wat voor jou waardevol is. In onzekerheid ontdek je hoe graag je houvast wilt, en hoe kwetsbaar het voelt om dat los te laten.

Alles voelen, in gelijkmoedigheid

Wat betekent het dan om alles te voelen? Het betekent niet dat je in je verdriet moet blijven wonen, of dat je nu ook alles tegelijk moet voelen. Het betekent dat je alles mag laten zijn wat er is, zonder het ene gevoel beter te vinden dan het andere.

In mindfulness noemen we dat gelijkmoedigheid, equanimiteit. Een innerlijke ruimte waarin vreugde en verdriet allebei welkom zijn. Waarin je niet vastklampt aan wat fijn voelt en niet wegduwt wat pijn doet. Samen met een open, vriendelijke, niet-oordelende aandacht vormt dat de bodem van aanwezig zijn: met liefdevolle vriendelijkheid kijken naar alles wat in je leeft.

En die weg loopt altijd via je lichaam. Je hoofd kan over het leven nadenken, maar alleen je lichaam kan het voelen. Je adem verandert tijdens een gesprek. Je buik trekt samen bij een verzoek waar je tegen opziet. Er komt warmte in je borst wanneer iets je raakt. Je lichaam vertelt je al de hele tijd wat je nodig hebt, waar je grens ligt en waar je naar verlangt. Alleen luisteren we zo zelden.

Het leven ten volste leven

Voor mij begint alles met aanwezig zijn in je eigen leven. Volledig. Met je aandacht, met heel je hart, met heel je lichaam en met al je zintuigen. De koude lucht op je wangen voelen als je naar buiten stapt. Geraakt worden door de kleuren van de bomen. Je kind aankijken en helemaal opgaan in wat het je vertelt. Voelen dat iets je verdriet doet, juist omdat het zoveel voor je betekent.

Voluit leven is niet alleen genieten. Het is het genieten én het gemis. Het lachen én het huilen. De verwondering én de angst. De groei én de aftakeling. Niets veroordelen, niets wegduwen, gewoon zijn met alles wat je bent, op dit moment.

Dat hoeft niet groot te zijn. Soms begint het met één ademhaling en de erkenning: ja, dit raakt me. Hier ben ik verdrietig over. Hier verlang ik naar. Ook dit hoort bij mij.

Zoals het licht van de maan zich aftekent tegen een donkere hemel, zo worden ook kanten van jezelf zichtbaar wanneer het stil wordt en je blijft luisteren.

Een uitnodiging voor deze herfst

Deze tijd van het jaar vraagt om vertragen. Niet als beloning nadat alles af is, maar als noodzaak. Je hoeft niets te bereiken. Misschien mag je deze weken gewoon meebewegen met de natuur: loslaten wat voorbij is, je terugtrekken waar dat nodig is, en de tussentijd de tijd geven.

Een paar kleine manieren om te beginnen:

• Neem elke dag één moment waarop je niets hoeft, behalve voelen. Bij je kop thee, onder de douche, tijdens het wachten bij het stoplicht.
• Leg een hand op je buik of borst en vraag: wat is hier nu? Je hoeft het niet te veranderen. Erkennen is genoeg.
• Zoek een gevoel op dat je liever vermijdt, en zeg zachtjes: jij mag er ook zijn.
• Ga naar buiten. Kijk hoe de natuur het doet. Zij weet precies hoe het is om los te laten.

Waar sta jij nu?

Misschien vraag je je af waar jij nu eigenlijk staat. Hoe het écht met je gaat, achter alles wat je regelt en draagt. Daar heb ik de zelfzorgtest voor gemaakt: een korte test die je helpt zien waar je energie naartoe gaat en waar je jezelf tekortdoet.

–> Doe de zelfzorgtest

Breathe & Reconnect

En als je voelt dat je dit niet alleen wilt doen, als je verlangt naar een plek waar je weer leert voelen, in je lichaam, in je adem, met alles wat er is: dan is er Breathe & Reconnect.

Het is een training voor vrouwen die zo veel dragen, voelen en regelen dat ze zichzelf onderweg een beetje kwijt zijn geraakt. Samen leren we terugkeren naar je lichaam, je adem, je gedachten en je gevoel. Zodat je weer kunt voelen wie je bent, voelen waarom je leeft, weer aanwezig kunt zijn bij wat je lief is. Want voelen is leven. Alles, alles voelen, zonder het ene gevoel beter te vinden dan het andere. In gelijkmoedigheid.

Rust in je hoofd. Ruimte in je leven.

–> Ik wil meer weten over Breathe & Reconnect

Je leven is hier al. En jij mag er met alles wat je bent in aanwezig zijn.

Liefs,

Maartje