Rond mijn 38e begon ik me anders te voelen. Heel geleidelijk, maar onmiskenbaar. De eerste signalen kon ik moeilijk plaatsen: ik was vaker en langer vermoeid, sneller geïrriteerd in de luteale fase van mijn cyclus en mijn lichaam veranderde.
Gaandeweg werden de klachten duidelijker en consistenter. Elke cyclus opnieuw: slecht slapen – vooral wakker liggen tussen 03:00 en 05:00 – hartkloppingen vanaf dag 20 en donkere gedachten die ik niet van mezelf kende.
Wat ik toen nog niet wist, is dat perimenopauze zich vaak niet laat vangen in het klassieke beeld dat we ervan hebben. Ze begint zelden met opvliegers alleen. En ze begint ook niet pas als je cyclus stopt.
“Te jong” en “je hebt nog een cyclus”
De klachten begonnen me te beperken, dus ging ik naar de huisarts. Maar ik werd niet serieus genomen. Mijn cyclus was er nog, ik was ‘te jong’ en de klachten zouden wel passen bij de levensfase: jonge kinderen, werk; het was ‘gewoon stress’.
Mijn klachten werden benaderd als losse symptomen:
– de hartkloppingen konden behandeld worden met bètablokkers
– de sombere, donkere gedachten met antidepressiva
Maar mijn hart was gezond.
En ik was niet depressief.
Wat opviel, en wat ik zelf steeds duidelijker begon te zien, was dat mijn klachten cyclisch waren. Ze keerden steeds terug rond dezelfde fase van mijn cyclus. Mijn lichaam liet een patroon zien, maar dat patroon paste niet in het gangbare kader.
Wat ik nu weet: De perimenopauze is geen momentopname. Het is een overgangsfase die jaren kan duren, waarin hormonen steeds grilliger gaan schommelen. En die schommelingen kunnen een enorme impact hebben op het zenuwstelsel, slaap, stemming, energie en stressregulatie.
Even voor de helderheid: De perimenopauze is de fase voorafgaand aan de menopauze, waarin hormonen langzaam maar zeker gaan schommelen en klachten kunnen ontstaan, terwijl de menopauze wordt gemarkeerd door de dag waarop je een jaar geen menstruatie hebt gehad. De periode na deze dag noemen we de postmenopauze, ook in deze fase kunnen vrouwen nog hormonale klachten ervaren.
Perimenopauze, meer dan opvliegers
Wat vaak onderschat wordt, is hoe breed het klachtenbeeld kan zijn. Natuurlijk kunnen opvliegers, vaginale droogte en stijfheid voorkomen. Maar perimenopauze kan zich ook uiten in:
- hartkloppingen en een opgejaagd gevoel
- slecht of licht slapen, vooral ’s nachts wakker worden
- angstige of sombere gedachten zonder duidelijke aanleiding
- verminderde stressbestendigheid
- brain fog en concentratieproblemen
- extreme vermoeidheid
- stemmingswisselingen
- het gevoel jezelf kwijt te raken
Deze complexere symptomen worden ook besproken in de Nederlandse podcast ‘We zijn toch niet gek?’, waarin journalist Suzanne Rethans samen met wetenschappers en artsen onderzoekt waarom vrouwen met deze klachten vaak niet serieus worden genomen en waarom het wel degelijk vaak om hormonen gaat.
Er wordt ook benoemd dat huisartsen nog steeds vaak denken dat opvliegers of vaginale klachten de enige reële overgangssymptomen zijn, waardoor andere klachten te snel worden weggelegd onder stress of psychische diagnoses. Dat is geen persoonlijke fout, maar een structureel probleem in hoe vrouwengezondheid en hormonale transities lange tijd zijn benaderd.
Het gevolg is dat veel vrouwen zichzelf gaan wantrouwen. Terwijl hun lichaam eigenlijk heel consistent communiceert.
Gelukkig is hier steeds meer aandacht voor, zowel in (social)media als binnen de huisartsenzorg zelf. Ook is er steeds meer mogelijk qua ondersteuning om deze levensfase op een fijne manier door te komen.
Waarom ik koos voor hormoontherapie (HRT)
Voor mij werd steeds duidelijker dat mijn klachten geen losse problemen waren, maar uit één bron kwamen: schommelende hormonen in de perimenopauze.
Ik koos daarom bewust voor hormoontherapie (HRT).
Niet omdat ik alles wilde oplossen met medicatie.
Niet omdat ik “niet naar mezelf wilde kijken”.
En ook niet om alle klachten op te lossen.
HRT heeft bij mij vooral de scherpe kantjes verzacht. Het bracht rust in mijn systeem:
– ik sliep beter
– de hartkloppingen namen af
– mijn energie kwam langzaam terug
– mijn gedachten werden stabieler en positiever
En misschien wel het belangrijkste: ik kreeg draagkracht. Draagkracht om mezelf in deze fase onder de loep te nemen, om te onderzoeken wat ik nodig heb, hoe ik voor mezelf kan zorgen en wat mogelijk is om mezelf hierin te ondersteunen.
Zonder de ondersteuning van HRT zou dit niet zijn gelukt. Ik was te moe en uitgeput om überhaupt naar mijn leefstijl te kijken. Laat staan om te starten met krachttraining, bewuster herstel, voeding of stressregulatie. HRT gaf me de basis om weer te kunnen bouwen aan mijn lichaam en aan mezelf.
Juist door het feit dat mijn klachten aanvankelijk niet serieus werden genomen door mijn huisarts, ben ik zelf op onderzoek uitgegaan. Ik las talloze boeken, luisterde naar podcasts en volgde trainingen en cursussen om mijn hormonen, mijn lichaam en wat er gebeurt in de perimenopauze beter te begrijpen. Het was precies deze onbegrepenheid die me heeft gebracht waar ik nu sta en die me motiveert om andere vrouwen te begeleiden in deze fase van hun leven.
HRT is niet de heilige graal
Hormoontherapie lost niet alles op. Het geeft je een hormonale basis door hormonen te suppleren die aan het afnemen zijn. HRT is ondersteuning, niet meer en niet minder. Het is ook niet voor iedereen de juiste keuze.
Maar het idee dat HRT iets is wat je pas mag inzetten als “laatste redmiddel”, of dat het een vorm van falen zou zijn, klopt wat mij betreft niet.
Soms is HRT precies wat je nodig hebt om je systeem tot rust te brengen. Zodat je weer kunt voelen, ruimte krijgt en opnieuw toegang hebt tot je eigen kracht, je keuzes en je verantwoordelijkheid.
Waarom ontspanning zo belangrijk is
Wat ik daarnaast heb geleerd, is hoe cruciaal ontspanning is voor je algehele welzijn en helemaal in deze overgangsfase. Stress activeert het zenuwstelsel continu en kan hormonale schommelingen versterken, slaap verstoren, energie wegnemen en negatieve stemmingen verergeren. Door rust te nemen, je ademhaling te vertragen en bewuster te bewegen, ontstaat er ruimte in je systeem. Die ruimte helpt je lichaam beter te reguleren, je hormonen te stabiliseren en de scherpe kanten van deze fase te verzachten. Ontspanning is dus geen luxe of bijzaak; het is een essentieel fundament om zowel fysiek als mentaal veerkrachtig te blijven, zodat je weer toegang krijgt tot je eigen kracht en keuzes.
Wat andere culturen mij lieten zien (en wat dat zegt over ons)
Wat mij gaandeweg steeds duidelijker werd: in sommige culturen bestaat de perimenopauze nauwelijks. In culturen waarin ouder worden bij het mens-zijn hoort, waarin vrouwen niet voor eeuwig jong, mooi, seksueel aantrekkelijk en eindeloos energiek hoeven zijn, lijken er minder hormonale klachten te bestaan.
Op het moment dat er meer ruimte is om ouder te worden als vrouw, als je niet je waarde verliest, als je minder moet, minder hoeft te bewijzen, meer kunt zijn wie je bent, lijken klachten minder te aanwezig te zijn.
In onze westerse maatschappij is dat bijna het tegenovergestelde. De lat ligt hoog en blijft hoog, ook als we ouder worden. We moeten blijven presteren, emotioneel stabiel zijn, aantrekkelijk blijven, beschikbaar zijn. Ook als ons lichaam duidelijk iets anders vraagt. Zeker als vrouw. En al helemaal als ouder wordende vrouw.
De perimenopauze laat die spanning genadeloos zien. Niet alleen tussen hormonen, maar tussen wie je bent geworden en wat er nog steeds van je verwacht wordt.
Voor mij werd steeds duidelijker dat mijn klachten niet alleen iets zeiden over hormonen, maar ook over context. Over hoe weinig ruimte er is om te vertragen. Om de lat lager te leggen. Om minder van jezelf te eisen zonder je daar schuldig over te voelen.
Leren luisteren naar je lichaam
Wat deze fase mij uiteindelijk het meest heeft geleerd, is het belang van leren luisteren naar je lichaam en haar signalen serieus nemen.
Mijn klachten waren er niet om onderdrukt te worden. Ze wilden begrepen worden.
Maar dat luisteren zijn velen van ons verleerd. We zijn gewend om door te gaan, ons aan te passen en signalen te normaliseren, zeker als ze door de omgeving of het zorgsysteem worden weggewuifd.
En dat maakt deze fase extra complex.
Vind je het lastig om te voelen wat je lichaam je probeert te zeggen?
Om onderscheid te maken tussen wat je hoofd vindt en wat je lijf nodig heeft?
Afstemmen in plaats van oplossen
In mijn 6-weekse training help ik vrouwen opnieuw af te stemmen op:
– hun lichaam en fysieke signalen
– hun ademhaling en zenuwstelsel
– wie ze diep van binnen zijn
– en wat ze nodig hebben om goed voor zichzelf te zorgen
Niet volgens een vast protocol.
Maar op een manier die past bij jou, jouw fase en jouw leven.
HRT kan soms de scherpe kantjes verzachten.
Maar duurzaam welzijn begint bij lichaamsbewustzijn, zelfafstemming en draagkracht.
Het is een vorm van leiderschap over je eigen gezondheid.
Wil je meer weten?
Hieronder vind je handige bronnen om je verder te verdiepen in de perimenopauze, hormonen, HRT en hoe je jouw lichaam beter kunt begrijpen.
Podcasts
• We zijn toch niet gek? – Een Nederlandse podcastserie over perimenopauze, hormonale klachten en waarom ze zo vaak gemist worden.
• Aflevering 48 van We zijn toch niet gek? – Over betere menopauzezorg en waarom het gesprek over klachten nog vaak mist.
Wetenschappelijke artikelen & richtlijnen
• NHG‑Standaard ‘De overgang’ (Nederland) – Uitleg over perimenopauze, menopauze en richtlijnen voor huisartsenzorg.
• Onderzoek naar hormoontherapie (HRT)
Wetenschappelijke artikel dat laat zien dat HRT vaak effectief is bij het verminderen van overgangssymptomen.
Achtergrond & verdieping
• Hart & Hormonen – Janneke Wittekoek & Dorenda van Dijken
Een Nederlandstalig boek over hormonen, overgang en gezondheid.
• Artikel over perimenopauze en depressieve symptomen
Internationaal artikel dat laat zien dat hormonale schommelingen invloed kunnen hebben op stemming en mentale gezondheid.
Training & lichaamswerk
Wil je weer leren luisteren naar je lichaam, je ademhaling en je fysieke signalen beter begrijpen? Overweeg trainingen en cursussen die gericht zijn op:
Heeft je huisarts moeite met dit onderwerp? Verwijs dan desgewenst naar bovenstaande richtlijnen; het kan het gesprek openen.
